bánh xe
Định nghĩa
- Danh từ:
- Bộ phận hình tròn, thường có nan hoa hoặc đặc, quay quanh một trục, dùng để di chuyển hoặc truyền động trong các phương tiện và máy móc: Đây là nghĩa cơ bản và phổ biến nhất, chỉ vật thể hình tròn giúp xe cộ, máy móc có thể lăn và di chuyển.
- Hình ảnh biểu tượng cho sự vận động, tiến triển liên tục: "Bánh xe" thường được dùng trong văn chương, ngôn ngữ hình tượng để chỉ sự luân chuyển, vận hành không ngừng.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Chiếc xe đạp này cần thay một chiếc bánh xe mới. (Bộ phận hình tròn của xe đạp.)
- Bánh xe lịch sử cứ quay mãi không ngừng. (Hình ảnh biểu tượng cho sự vận động của thời gian, sự kiện.)
Các cách sử dụng nâng cao
"Bánh xe vận mệnh": cụm từ mang tính ẩn dụ, chỉ sự thăng trầm, biến đổi không ngừng của số phận con người.
- Anh ấy tin rằng bánh xe vận mệnh rồi sẽ quay lại vị trí thuận lợi cho mình.
"Bánh xe đà" (hay "đà quay của bánh xe"): dùng để chỉ động lực, sức ì của một quá trình đang diễn ra, khó có thể dừng lại ngay.
- Dự án đã có bánh xe đà riêng của nó, khó lòng thay đổi hướng đi lúc này.
Biến thể và từ liên quan
- Bánh răng (danh từ): bộ phận hình tròn có răng, dùng để truyền chuyển động trong máy móc. Khác với "bánh xe" thường dùng để lăn, "bánh răng" dùng để khớp và truyền lực.
- Vô-lăng (danh từ): bánh xe dùng để lái, điều khiển phương tiện. Đây là một loại "bánh xe" đặc biệt.
- Nan hoa (danh từ): các thanh nối từ trục đến vành của bánh xe. Đây là một bộ phận cấu thành nên nhiều loại "bánh xe".
Từ đồng nghĩa
- Bánh (danh từ): trong một số ngữ cảnh kỹ thuật hoặc thông tục, có thể dùng "bánh" để chỉ "bánh xe" (ví dụ: thay bánh xe ô tô).
- Vòng quay (danh từ): khi nhấn mạnh vào hành động quay tròn hơn là vật thể, có thể dùng làm hình ảnh thay thế trong văn chương.
Thành ngữ, tục ngữ liên quan
"Bánh xe lịch sử": thành ngữ chỉ quy luật vận động, phát triển tất yếu của lịch sử, không ai có thể cản lại.
- Bánh xe lịch sử không bao giờ quay ngược trở lại.
"Dầu bôi trơn bánh xe": hình ảnh ẩn dụ chỉ yếu tố, vật chất giúp cho mọi thứ vận hành trơn tru, dễ dàng hơn.
- Những lời khen ngợi chân thành đôi khi là thứ dầu bôi trơn bánh xe cho các mối quan hệ.